Od jedne ideje do 30 godina otvorene nauke: Priča o razvoju MDPI-ja

Pre trideset godina, u Bazelu u Švajcarskoj, nastala je ideja koja će promeniti način na koji se naučna saznanja dele sa svetom.

MDPI nije započeo kao izdavačka kuća. Njegovi počeci vezani su za repozitorijum retkih hemijskih jedinjenja, koji je osnovao dr Shu-Kun Lin sa ciljem da se jedinstveni uzorci nastali u istraživačkim laboratorijama sačuvaju za buduće generacije naučnika.

Međutim, ubrzo je postalo jasno da nije dovoljno sačuvati samo hemijska jedinjenja. Jednako važno bilo je sačuvati i učiniti dostupnim znanje koje stoji iza njih.

1996: Časopis sa kojim je sve počelo

Iz te ideje nastao je Molecules, prvi MDPI časopis.

Njegova misija bila je jednostavna, ali ambiciozna: omogućiti istraživačima da svoja otkrića učine vidljivijim i dostupnijim široj naučnoj zajednici. U vreme kada internet tek počinje da menja način razmene informacija, Molecules je pokazao da naučni radovi mogu biti objavljeni digitalno i dostupni svima.

Danas, 30 godina kasnije, Molecules ne obeležava samo svoj jubilej, već i predstavlja simbol početka jedne mnogo veće priče.

1997–2008: Postavljanje temelja otvorenog pristupa

Već 1997. godine MDPI preuzima potpuno izdavanje časopisa Molecules i objavljuje ga kao besplatan, isključivo onlajn časopis, godinama pre nego što će otvoreni pristup postati globalni pokret.

Tokom naredne decenije razvijaju se ključni elementi koji će oblikovati budućnost kompanije. Utemeljeni su prvi interni urednički procesi i razvijen je sopstveni sistem za upravljanje rukopisima. Godine 2006. otvoreni pristup zvanično postaje osnovna izdavačka filozofija MDPI-ja.

Dve godine kasnije usledio je još jedan važan korak. Svi radovi dobijaju DOI identifikatore, usvaja se Creative Commons CC BY licenca, pokrenuta je nova platforma mdpi.com, a otvorena je i prva kancelarija u Kini.

1999: Priznanje naučne zajednice

Osnivanjem časopisa Entropy i pridruživanjem dvojice nobelovaca, Philipa W. Andersona i Kennetha W. Arrowa, njegovom uređivačkom odboru, MDPI je pokazao da otvoreni pristup može privući najuglednije naučnike i biti sinonim za kvalitet.

2013: Podrška istraživačima i institucijama

Kako je rasla potreba za lakšim pristupom naučnoj literaturi, MDPI razvija Scilit, multidisciplinarnu platformu za pretragu naučnih radova.

Iste godine započinje i Institutional Open Access Program (IOAP), kroz partnerstvo sa Tehničkim univerzitetom u Minhenu. Ovaj program danas pomaže univerzitetima širom sveta da svojim istraživačima omoguće jednostavnije objavljivanje u otvorenom pristupu.

2017–2022: Period ubrzanog rasta

Godine 2017. MDPI postaje najveći izdavač časopisa u potpunosti zasnovanih na principu otvorenog pristupa, prema podacima DOAJ-a.

Samo pet godina kasnije objavljen je milioniti naučni rad, dok je portfolio premašio 400 aktivnih časopisa. Ono što je počelo jednim časopisom preraslo je u globalnu izdavačku zajednicu koja okuplja autore, recenzente, urednike i institucije iz celog sveta.

2026: Trideset godina kasnije

Danas MDPI obeležava tri decenije postojanja.

Od repozitorijuma retkih hemijskih jedinjenja i jednog časopisa do jedne od najvećih svetskih izdavačkih kuća koja posluje po principu otvorenog pristupa, mnogo toga se promenilo. Ipak, osnovna ideja ostala je ista.

Verovanje da naučna saznanja treba da budu slobodno dostupna svima i dalje predstavlja temelj na kojem MDPI gradi svoju budućnost.

Pogled unapred

Trideset godina predstavlja važnu prekretnicu, ali ne i kraj priče.

Razvoj novih tehnologija, veća otvorenost nauke, međunarodna saradnja i podrška istraživačima nastaviće da oblikuju naredna poglavlja MDPI-ja. Kao i 1996. godine, cilj ostaje isti: učiniti naučna saznanja dostupnijim, vidljivijim i korisnijim za istraživače i društvo u celini.